نحوه اجرای احکام صادره از دیوان عدالت اداری⚖️ مهلت + مراحل
دیوان عدالت اداری / نحوه اجرای احکام صادره از دیوان عدالت اداری

نحوه اجرای احکام صادره از دیوان عدالت اداری

اجرای احکام دیوان عدالت اداری از ابلاغ رای قطعی شروع می شود و محکوم علیه ظرف یک ماه باید رای را کامل اجرا کند یا رضایت محکوم له را جلب کند و نتیجه را کتباً به شعبه صادرکننده اعلام کند (ماده ۱۰۸). اگر اجرا نشود، اجرای احکام دیوان عدالت اداری با درخواست شما ادامه پیدا […]

وکیل پایه یک دادگستری

زمان مطالعه

8 دقیقه

آخرین بروزرسانی

1405-07-27

دسته بندی

دیوان عدالت اداری

8 دقیقه

1405-07-27

دیوان عدالت اداری

در این مقاله می خوانید
سوال حقوقی دارید؟

پرسش خود را با وکیل متخصص در میان بگذارید.

زمان مطالعه

8 دقیقه

تاریخ انتشار

1405-07-27

آخرین بروزرسانی

1405-07-27

دسته بندی

دیوان عدالت اداری

تگ ها

اجرای احکام دیوان عدالت اداری از ابلاغ رای قطعی شروع می شود و محکوم علیه ظرف یک ماه باید رای را کامل اجرا کند یا رضایت محکوم له را جلب کند و نتیجه را کتباً به شعبه صادرکننده اعلام کند (ماده ۱۰۸). اگر اجرا نشود، اجرای احکام دیوان عدالت اداری با درخواست شما ادامه پیدا می کند و پرونده به واحد اجرا می رود. وکیل دیوان عدالت اداری رای قطعی، مدارک ابلاغ و وضعیت اجرا را بررسی می کند و مشخص می کند اقدام بعدی چیست.

مدت زمان اجرای احکام در دیوان عدالت اداری چقدر است؟

مدت زمان اجرای احکام در دیوان عدالت اداری چقدر است؟

قانون برای کل فرایند اجرا مدت واحدی تعیین نکرده و فقط مهلت های بخشی دارد. مدت زمان اجرا دو معنا دارد:

  1. یکی مهلتی که محکوم علیه برای اجرای رای دارد، که یک ماه از ابلاغ حکم قطعی است (ماده ۱۰۸)
  2. دیگری زمان کل رسیدن شما به نتیجه، که به نوع حکم، رفتار دستگاه و مرحله اجرا بستگی دارد و قانون عدد کلی برای آن نداده است.

جدول زیر مهلت های هر مرحله را نشان می دهد.

مرحله مهلت یا زمان مبنا
اجرای رأی یا جلب رضایت محکوم‌له توسط محکوم‌علیه یک ماه از ابلاغ حکم قطعی ماده ۱۰۸
توقیف حساب بانکی محکوم‌علیه و برداشت به میزان محکوم‌به در صورت اجرا نشدن حکم، یک سال پس از ابلاغ بند ۲ ماده ۱۱۱
اعلام به سازمان برنامه و بودجه، کسر از بودجه دستگاه و پرداخت به محکوم‌له پس از انقضای مهلت یک‌ساله، ظرف سه ماه بند ۵ ماده ۱۱۱
تجدیدنظر رأی استنکاف ۲۰ روز پس از ابلاغ ماده ۱۱۲
اعتراض محکوم‌له به قرار خاتمه اجرا حداکثر یک ماه پس از ابلاغ قرار تبصره ماده ۱۱۱
اجرای رأی هیئت عمومی توسط دستگاه ۱۵ روز پس از انتشار در روزنامه رسمی، یا مهلتی که رئیس دیوان تعیین می‌کند تا حداکثر سه ماه ماده ۱۰۹

مراحل اجرای حکم دیوان عدالت اداری

اجرای حکم پنج مرحله دارد: از ابلاغ رای قطعی شروع می شود، با درخواست اجرا و اقدام قاضی اجرا ادامه پیدا می کند و با قرار خاتمه اجرا تمام می شود.

ابلاغ رای قطعی و گذشت مهلت یک ماهه

شعبه رای قطعی را به طرفین ابلاغ می کند و مهلت اجرا از همین تاریخ شروع می شود. دستگاه ها مکلف اند رای را فوراً اجرا کنند (ماده ۱۰۷).
در این یک ماه، محکوم علیه یا باید رای را کامل اجرا کند یا رضایت شما را جلب کند و نتیجه را کتباً به شعبه صادرکننده اعلام کند. هنوز به واحد اجرا مراجعه لازم نیست.

درخواست اجرای حکم دیوان عدالت اداری

اگر مهلت یک ماهه بگذرد و رای اجرا نشده باشد، شما به عنوان محکوم له درخواست اجرا می دهید و پرونده به واحد اجرای احکام دیوان فرستاده می شود (ماده ۱۰۸).
همراه درخواست، رای قطعی و مدارک ابلاغ آن را ارائه کنید. بدون این دو مدرک، واحد اجرا نمی تواند شروع مهلت و قطعی بودن رای را احراز کند.

احضار مسئول و اخذ تعهد

قاضی اجرا نخست مسئول دستگاه را احضار می کند و از او تعهد می گیرد که رای را در مدت معین اجرا یا رضایت شما را جلب کند (بند ۱ ماده ۱۱۱).
مسئول بدون عذر موجه نباید از حضور خودداری کند؛ ماده ۱۱۹ برای عدم حضور بدون عذر موجه حکم جداگانه دارد.

اقدام اجرایی قاضی اجرا

اگر تعهد مسئول به نتیجه نرسد، قاضی اجرا از این ابزارها استفاده می کند:

  • احضار مسئول و اخذ تعهد (بند ۱)
  • توقیف حساب بانکی و برداشت به میزان محکوم به (بند ۲)
  • توقیف اموال طبق آیین دادرسی مدنی، به درخواست ذی نفع (بند ۳)
  • ابطال اسناد یا تصمیمات مغایر با رأی دیوان (بند ۴)
  • اعلام به سازمان برنامه و بودجه برای کسر از بودجه دستگاه (بند ۵)

همه این بندها در ماده ۱۱۱ آمده است. ابزار مناسب به نوع حکم بستگی دارد که در بخش بعد توضیح داده شده است.

قرار خاتمه اجرا و اعتراض

اگر قاضی اجرا تشخیص دهد رای اجرا شده است، قرار خاتمه اجرا می دهد. شما ظرف یک ماه از ابلاغ این قرار می توانید به آن اعتراض کنید.
با اعتراض شما پرونده به شعبه صادرکننده می رود تا درباره اجرا شدن یا نشدن رای تصمیم بگیرد.

توقیف حساب و کسر از بودجه دستگاه برای اجرای حکم دیوان

توقیف حساب و کسر از بودجه دستگاه برای اجرای حکم دیوان

ابزار اجرا به نوع حکم بستگی دارد. جدول زیر ابزار هر نوع حکم را نشان می دهد.

نوع حکم ابزار قاضی اجرا مبنا
حکم مالی (پرداخت وجه) توقیف و برداشت از حساب بانکی پس از یک سال، و کسر از ردیف بودجه از طریق سازمان برنامه و بودجه بندهای ۲ و ۵ ماده ۱۱۱
حکم الزام به انجام کار، مثل اعاده به خدمت یا تبدیل وضعیت استخدامی احضار مسئول و اخذ تعهد؛ در صورت استنکاف، رسیدگی در شعبه بند ۱ ماده ۱۱۱ و ماده ۱۱۰
حکم ابطال تصمیم یا سند دستور ابطال اسناد یا تصمیمات مغایر با رأی دیوان، با رعایت لایحه قانونی ۱۳۵۸ و قانون ۱۳۷۰ بند ۴ ماده ۱۱۱
توقیف اموال به درخواست ذی‌نفع، طبق قانون آیین دادرسی مدنی بند ۳ ماده ۱۱۱

عدم اجرای حکم دیوان عدالت اداری توسط دستگاه؛ چه می شود؟

اگر دستگاه اجرا نکند، واحد اجرا استنکاف را به رئیس دیوان گزارش می دهد. نحوه شکایت از عدم اجرای رای دیوان عدالت اداری توسط دستگاه دولتی از همین گزارش شروع می شود: رئیس دیوان پرونده را بلافاصله به شعبه صادرکننده می فرستد و آن شعبه خارج از نوبت رسیدگی می کند (ماده ۱۱۰).

مجازات استنکاف انفصال از خدمات دولتی تا پنج سال یا محرومیت از حقوق اجتماعی تا پنج سال و جبران خسارت است (ماده ۱۱۲). تجدید نظر خواهی از آرای شعب بدوی دیوان عدالت اداری معمولاً با دادخواست انجام می شود، اما رای شعبه در پرونده استنکاف ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ بدون دادخواست قابل تجدید نظر است.

اجرای رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

دستگاه ها ۱۵ روز پس از انتشار رای هیئت عمومی در روزنامه رسمی، یا در مهلتی که رئیس دیوان تعیین می کند و حداکثر سه ماه است، باید رای را اجرا کنند. استنکاف از اجرای این رای هم مشمول ماده ۱۱۲ است و مرجع رسیدگی به آن شعب تجدید نظر است (تبصره ۲ ماده ۱۱۰).
صلاحیت هیات عمومی دیوان در ابطال مصوبات دولتی شامل رسیدگی به مصوبات مغایر قانون است و رای ابطال آن، پس از انتشار در روزنامه رسمی، برای دستگاه ها لازم الاجرا می شود.

اگر اجرای حکم دیوان ممکن نباشد چه می شود؟

گاهی اجرای رای به دلیل مانع قانونی یا مشکل عملی ممکن نیست. در این حالت قانون راه جداگانه ای دارد و دو موضوع دیگر هم ممکن است پیش بیاید.

مانع قانونی یا عدم امکان اجرا

اگر محکوم علیه به مانع قانونی استناد کند یا اجرای عملی رای ممکن نباشد و قاضی اجرا آن را موجه بداند، این وضعیت از موارد اعاده دادرسی محسوب می شود و پرونده به شعبه صادرکننده ارجاع می شود (ماده ۱۱۵).

شعبه در این مرحله یا جبران خسارت یا جایگزین محکوم به را تعیین می کند و رای این مرحله قطعی است. اعاده دادرسی در دیوان عدالت اداری در حالت عادی شش جهت دارد؛ مانع قانونی در مرحله اجرا هم طبق این ماده به منزله یکی از جهات اعاده دادرسی تلقی می شود و به شعبه صادرکننده می رود.

ابهام در رای و اعتراض مرجع ثالث

سه حکم دیگر در اجرا اهمیت دارد:

  • رفع ابهام از رای توسط شعبه صادرکننده برای قاضی اجرا لازم الاتباع است (ماده ۱۱۷).
  • مرجعی که اجرا به تمهید او موکول است و در دادرسی نبوده، ظرف یک ماه از ابلاغ می تواند اعتراض کند (ماده ۱۱۶).
  • اگر طرفین درباره نحوه اجرا توافق کنند، در صورت نقض آن می توانند پیگیری کنند (ماده ۱۱۴).

اگر رای در اجرا ابهام دارد، از شعبه صادرکننده رفع ابهام بخواهید تا قاضی اجرا بتواند بر اساس آن عمل کند.

حکم دیوان به نفع شماست؛ اجرای آن را پیگیری کنید

رای قطعی دیوان تا وقتی اجرا نشود، نتیجه‌ای برای شما ندارد. اگر مراحل اجرا را درست و در مهلت پیگیری نکنید، ممکن است اجرای رای معطل بماند و فرصت یک ماهه اعتراض به قرار خاتمه اجرا هم از دست برود. وکیل دیوان عدالت اداری در کنار شما، از انتخاب ابزار مناسب نوع حکم تا پیگیری مهلت هر مرحله، مسیر اجرا را دقیق‌تر پیش می‌برد. مجموعه حقوقی میراسماعیلی پرونده های اجرای احکام دیوان را از ابلاغ رای تا قرار خاتمه اجرا پیگیری می‌کند و رای قطعی، تاریخ ابلاغ و وضعیت اجرای شما را بررسی می‌کند.

مشاوره با وکیل متخصص

همین حالا تماس بگیرید

📞 تماس با وکیل

سوالات متداول

  1. مهلت اجرای حکم دیوان عدالت اداری چقدر است؟
    محکوم علیه ظرف یک ماه از ابلاغ حکم قطعی باید رای را اجرا کند یا رضایت شما را جلب کند. قانون برای کل فرایند اجرا مدت واحدی تعیین نکرده است.
  2. درخواست اجرای حکم را کجا باید بدهم؟
    بعد از گذشت مهلت یک ماهه و اجرا نشدن رای، درخواست اجرا می دهید و پرونده به واحد اجرای احکام دیوان فرستاده می شود. رای قطعی و مدارک ابلاغ را همراه ببرید.
  3. اگر دستگاه حکم را اجرا نکرد چه می شود؟
    واحد اجرا استنکاف را به رئیس دیوان گزارش می دهد و شعبه صادرکننده خارج از نوبت رسیدگی می کند. استنکاف مجازات قانونی دارد.
  4. آیا حساب بانکی دستگاه توقیف می شود؟
    در حکم مالی، قاضی اجرا می تواند در صورت اجرا نشدن حکم یک سال پس از ابلاغ، حساب بانکی محکوم علیه را توقیف و به میزان محکوم به برداشت کند.
  5. مهلت اجرای رای هیئت عمومی چقدر است؟
    دستگاه ها ۱۵ روز پس از انتشار رای در روزنامه رسمی، یا در مهلتی که رئیس دیوان تعیین می کند و حداکثر سه ماه است، باید رای را اجرا کنند.
سوال حقوقی دارید؟

پرسش خود را با وکیل متخصص در میان بگذارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *